Tim Worledge
Fastmarkets

Svitlana Synkovska
Fastmarkets

 Yılda ortalama 20 milyon ton buğday tüketen Mısır, uzun zamandır dünyanın en büyük buğday ithalatçıları sıralamasında bir numarada yer alıyor. ABD Tarım Bakanlığı’na göre Mısır, 2023/24 sezonunda 10,8 milyon ton buğday ithal edecek. Artan arz riskleri ve büyüyen nüfus nedeniyle Mısır hükümeti ise çiftçileri daha fazla buğday üretmeleri için teşvik etmeye çalışıyor.

Hâlihazırda dünyanın önde gelen buğday ithalatçılarından biri olan Mısır'ın, küresel hububat piyasasına ilişkin haberlerin ve fiyat hareketlerinin ana itici güçlerinden biri olması şaşırtıcı değil. Ancak son jeopolitik değişiklikler ve artan nüfusu, Mısırlı yetkililerin ülkenin buğdayda kendi kendine yeterliliği ve gıda güvenliğini artırma konusunda daha fazla düşünmesine neden oldu. Bu da daha geniş ticaret için daha fazla sonuç doğuracak bir adım. Şu anda Mısır yılda yaklaşık 20 milyon ton buğday tüketiyor ve bu rakamın 11 milyon ton kadarını ithal ediyor. Buğday ve diğer tarımsal emtiaların artan fiyatları ithalata bağımlı her ülke için büyük sorunlara yol açıyor.

Mısır, ekmek sübvansiyon programını desteklemek ve halkını beslemek için uluslararası ihaleler yoluyla veya farklı kaynaklardan doğrudan buğday satın alarak bir dizi farklı seçenekten büyük ölçüde istikrarlı bir buğday tedariki oluşturmayı ve güvence altına almayı başardı.

Fastmarkets analistleri olarak bu makalede, Mısırlı çiftçilerin 2023 buğday mahsulünü hasat etmeye başladığı yeni tahıl sezonunun başlangıcına doğru ilerlerken Mısır buğday piyasasındaki son trendleri ve beklentileri inceleyeceğiz.

BUĞDAYDA İTHALATA BAĞIMLI

Mısır uzun yıllardır dünyanın en büyük buğday ithalatçıları sıralamasında bir numarada yer alıyor. ABD Tarım Bakanlığı Dış Tarım Servisi'nin (FAS) son raporunda, Mısır'ın 2023/24 sezonunda buğday ithalatının, bu sezona kıyasla %2 düşüşle 10,8 milyon tona ulaşmasının beklendiği belirtildi.

ABD Tarım Bakanlığı verilerine göre, Temmuz 2022'den Haziran 2023'e kadar sürecek olan mevcut sezonda Mısır'ın buğday ithalatının 11 milyon ton ile, ithalatın 10,15 milyon tona düştüğü 2013/14 sezonundan bu yana son on yılın en düşük ikinci rakamına gerilemesi bekleniyor.

Bununla birlikte, Fastmarkets'ın görüştüğü ticaret kaynakları önümüzdeki sezon buğday ithalatının daha keskin bir şekilde artarak 12 milyon tona ulaşabileceğini ve artan nüfusun buğday talebindeki artışın ana nedeni olacağını düşünüyor.

Mısır'ın nüfusu şu anda 104 milyondan fazla. Mısır resmî kaynaklaırna göre bu nüfusun, 2030 yılına kadar 124 milyon kişiye ulaşması bekleniyor. Önümüzdeki 2023/24 sezonu için USDA, Mısır'ın buğday tüketiminin %2 artarak 20,5 milyon tona ulaşacağını tahmin ediyor ki bu oran on yılın sonunda talebi 23 milyon tonun üzerine çıkarabilir.

Geçen yıl Mısır çoğunlukla Karadeniz buğdayını, özellikle de Rus ve Ukrayna buğdayını ithal etti. Ancak 2022/23'te Ukrayna'dan yapılan ithalat önemli ölçüde azalırken Rus buğdayının sevkiyatı arttı. Rusya ve Ukrayna, savaştan önce Mısır'ın buğday ithalat talebinin %80'ini karşılıyordu. Ancak 2022'de Mısır'ın Ukrayna'dan buğday ithalatı 2021'e kıyasla %71 azalarak 918.000 tona düşerken, Rus buğdayı ithalatı sadece %1 azalarak 5,4 milyon tona geriledi.

Rusagrotrans verilerine göre Rusya, Temmuz-Ocak 2022/23 döneminde bir önceki sezona kıyasla %26 artışla 4,5 milyon ton buğday ithal ederek 2022/23 sezonunda da Mısır'ın önde gelen buğday tedarikçisi olmaya devam ediyor.

Mısırlı haber kaynağı Al-Ahram'ın Fransa'nın Mısır Büyükelçisi Marc Baréty'den aktardığı habere göre, şaşırtıcı bir şekilde Fransa da 2022 yılında Mısır'a yaklaşık 1,2 milyon ton buğday tedarik ederek Rusya'dan sonra en büyük ikinci tedarikçi oldu.

Baréty, Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un Kasım 2022'de Mısır'ı ziyaret etmesinin ardından gelişen iki ülke arasındaki mevcut işbirliğinin gücünü vurguladı. Mart 2022'de Paris ve Kahire, Mısır'ın buğdayda izin verilen maksimum nem seviyesini %14'e çıkaracağını açıklamasının ardından buğday nemiyle ilgili kalite sorununu çözdü. Ancak yine de Fransız buğdayı Mısırlı alıcılar için her zaman rekabetçi olamadı.

Fastmarkets'a konuşan Kahire merkezli bir tahıl ticaret şirketi temsilcisi, “Bazı düşüş eğilimlerine rağmen Fransız buğdayı Rus ya da Romanya menşeli tahılla rekabet edemez. Dolayısıyla Fransa buğdayının Mısır pazarındaki konumunda bir iyileşme görmüyorum.” diyor Gümrük verilerine göre, 2022/23 sezonunun başından bu yana 8,39 milyon ton ihracat yapan Fransa, Avrupa'nın, AB dışındaki pazarlara en önemli yumuşak buğday tedarikçisi olmaya devam ederken, bu ülkeyi Romanya (2,5 milyon ton), Almanya (2,4 milyon ton) ve Baltık ülkeleri takip ediyor.

MISIR TEDARİKÇİLERİNİ ÇEŞİTLENDİRİYOR

İçinde bulunduğumuz sezonda Mısır aktif bir şekilde yeni buğday tedarik kaynakları arayışına girmiş, Almanya, Sırbistan ve Romanya ile resmi görüşmeler gerçekleştirmiş ve Fransa ile bağlarını güçlendirmiştir.

Bu Şubat ayında Mısırlı yetkililer Sırp yetkililerle, Romanya'nın Köstence limanı üzerinden Mısır'ın İskenderiye ve Dimyat limanlarına gönderilmek üzere bu ülkeden 1 milyon ton buğday ithal edilmesini öngören bir anlaşma imzaladı. Konuyla ilgili olarak Agricensus’a konuşan Kahire merkezli bir tahıl tüccarı, “Bu anlaşmadan önce Mısır'ın Sırbistan'dan buğday satın alma tecrübesi vardı ama özel sektör satın alıyordu. Bu nedenle buğday ilk kez devlet tarafından satın alınacak," değerlendirmesini yaparken, yetkililerin  Mısır'a sarı mısır ve kümes hayvanı tedarik etme potansiyelini de görüştüğünü belirtti.

Bu yılın başlarında Mısırlı yetkililer Almanya ile uzun vadeli bir ithalat sözleşmesi imzalanması konusunu da ele almışlardı. Mısır Tedarik ve İç Ticaret Bakanı Ali Al-Moselhy, Şubat ayında Alman Tarım Bakanı Silvia Bender ile yaptığı görüşmenin ardından “Mısır, hem hükümet düzeyinde hem de özel sektör aracılığıyla Alman buğday ve un ithalatını arttırmayı dört gözle bekliyor.” açıklamasında bulunmuştu.

Sadece Mısırlı yetkililer değil, özel tüccarlar da buğday tedarikçileri listelerini aktif bir şekilde genişletiyor ve özel sektör, başlıca Rusya ve Ukrayna sevkiyatlarının yanı sıra son zamanlarda Hindistan, Brezilya, Almanya ve ABD'den yapılan sevkiyatlarla buğday alımlarının bir kısmını çeşitlendiriyor.

Bununla birlikte, Mısır'ın kamu tedarikçisi olan Emtia Tedariki Genel Müdürlüğü’nün (GASC) nisan ayında sonuçlandırdığı büyük buğday ihalesinin ardından 600 bin ton Rus öğütmelik buğdayı satın alması, Karadeniz'in önemini koruduğunu gösteriyor.

Söz konusu miktar 10-31 Mayıs 2023 tarihleri arasında 40 bin ton ve 60 bin tonluk partiler halinde sevk edilecek. GASC ortalama 275$/t FOB Kavkaz/Novorossiysk ve 293 $/mt CFR ödeyecek. Bu alımla birlikte GASC, 2022/23 sezonunda teslim edilmek üzere toplamda yaklaşık 5,7 milyon ton buğday alımı gerçekleştirmiş oldu. Bu miktar, bir yıl önce aynı dönemde alınan 4,7 milyon ton ile kıyaslandığında düşük.

YERLİ ÜRETİMİN ARTIRILMASI HEDEFLENİYOR

Artan arz riskleri ve büyüyen nüfus nedeniyle Mısır hükümeti çiftçileri daha fazla buğday üretmeleri için teşvik etmeye çalışıyor. Bu yılın başlarında Mısırlı yetkililer 2030 yılına kadar ülkenin buğday ihtiyacının %70'ini yerel olarak üretmeye yönelik iddialı planını açıkladı. Buğdayı Koruma Milli Harekatı adı verilen bu plan kapsamında, arazi ıslahının genişletilmesi, modern sulama yöntemlerine ve iklim koşullarına adapte edilmiş yeni tohum çeşitlerinin geliştirilmesi ve çiftçi eğitim projelerinin artırılması hedefleniyor.

Mısır hükümeti 2021 yılında, Toshka bölgesinin Güney Vadisi'nde 2024 yılına kadar 2.200 kilometrekareden fazla bir çöl alanını ıslah etmek için bir girişim başlattı. Bu proje, ülkenin tarım ve gıda sektörü aracılığıyla yatırımları teşvik etme ve iş fırsatları yaratma çabalarına uygun olarak tarımsal üretimi artırmayı amaçlıyor.

USDA, 2023 yılında Mısır'ın buğday üretiminin 2022 yılındaki ile aynı seviye olan 9,8 milyon tonu aşmayacağını tahmin ediyor. Ancak ticaret kaynakları bu rakamla ilgili şüphelerini dile getirdi ve Mısır'ın buğday üretiminin 2023'te maksimum 9,5-9,6 milyon ton olabileceğini varsayan biraz daha ihtiyatlı tahminler dile getirdi.

BUĞDAY EKİMİ TEŞVİK EDİLİYOR

Al-Ahram'ın haberine göre, Mısır hükümeti nisan ayında yerel buğday alım fiyatını bir kez daha artırarak 2023 mahsulü için dönüm başına 1.500 Mısır Poundu'na (yaklaşık 324 $/mt) yükseltti. Mısır böylelikle bu yılın başından beri buğday alım fiyatlarını da bir önceki yıla kıyasla %40'ın üzerinde bir artışla dönüm başına ortalama 1.250 EGP'ye (270,60 $/mt) yükseltmiş oldu.

Üstelik yeni fiyat, hükümetin 2023 mahsulü alımı için Ağustos 2022'de belirlediği ilk fiyattan %50 daha yüksek. Bu karar, Mısırlı çiftçileri daha fazla mahsul üretmeye teşvik etme ve pahalı tarımsal emtia ithalatını azaltma planının bir parçası olarak Devlet Başkanı Abdülfettah El-Sisi'nin direktiflerini desteklemeyi amaçlayan uygulamalardan biri.

Ülke, bu yıl yerel çiftçilerden yaklaşık 4 milyon ton buğday satın almayı planlıyor; bu rakam 2022 yılına kıyasla %5 daha az ve hükümetin 2022 yılında açıkladığı 6 milyon tonluk hedefin önemli ölçüde altında. Ülkenin buğday alım sezonu genellikle nisan ortasında başlayıp temmuz ortasına kadar sürüyor.

BUĞDAY PAZARINI DESTEKLEMEK İÇİN ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ

Mısırlı yetkililer, gıda güvenliği sorunlarını yönetmek ve stratejik tahıl depolama kapasitelerini artırmak için çok taraflı ve ikili işbirliği yoluyla halihazırda önemli çabalar sarf ediyor. 2023 yılında Mısır hükümeti ve Avrupa Birliği temsilcileri, ülkenin gıda güvenliğini güçlendirmeyi ve Mısır'da buğday üretimini desteklemeyi hedefleyen 40 milyon Avroluk bir anlaşma imzaladı. Söz konusu hibe, Avrupa Birliği'nin yaklaşık 100 milyon Avro değerindeki "Mısır'da Gıda Güvenliğine Destek" programının bir parçasıydı.

Yeni anlaşma kapsamında İtalyan Kalkınma İşbirliği Ajansı (IADC), çiftçilerin sertifikalı tohumlara ve modern tarım teknolojilerine erişimini artırarak Mısır'da buğday üretimini geliştirmek üzere Mısır Tarım Bakanlığı ile işbirliği yapacak. Mısır Tedarik Bakanlığı ve IADC ayrıca tarlalarda silolar inşa edecek ve buğdayın çiftçilerden silolara taşınmasını kontrol edecek sistemler kuracak.

Genel olarak Mısır ve AB arasındaki mevcut işbirliği programı yaklaşık 1.3 milyar Avro olup finanse edilen projeler arasında çok sayıda ikili ve bölgesel işbirliği ile ortak finans mekanizmaları yer alıyor.

KAHİRE'DE BUĞDAY KONFERANSI

Fastmarkets, Mısır tahıl piyasasının nabzını sıkı bir şekilde tutuyor ve yerel ve uluslararası tahıl tüccarlarına Mısır buğday piyasası trendleri hakkında güncel bilgiler sağlamayı amaçlıyor. Fiyat takibimiz sadece tüm ana ihracat kaynaklarında kapsamlı fiyatlandırma hizmetlerini değil, aynı zamanda dünyanın en önemli buğday satın alan bölgesindeki başlıca fiyat hareketlerini gösteren yeni başlattığımız Kuzey Afrika buğday fiyatı gibi teslimat fiyatlarını da içeriyor.

Tüm bunlar, fiziki piyasalardaki fiyat gelişmelerine ve ana yetiştirme, alım ve satım faaliyetlerine ilişkin temel bilgilere odaklanan kapsamlı bir haber hizmetiyle destekleniyor. Bunun yanı sıra, bu kritik piyasaların sağlığı hakkında tam ve dengeli bir görüşe sahip olmanızı sağlamak için navlun ve lojistik hakkında da bilgiler sunuyoruz.

Fastmarkets bu yıl da uluslararası tahıl konferansını Kahire'de düzenliyor. Fastmarkets'in, 6. Tahıl ve Yağlı Tohumlar MENA Konferansı (6th Grain and Oilseeds MENA Conference), Mısır’ın başkenti Kahire’de 20-22 Haziran tarihleri arasında gerçekleştirilecek. Konferans, önde gelen sektör uzmanlarının tahıl tedarik kaynaklarını çeşitlendirme fırsatlarını tartışacağı ve tahıl ticaretindeki en son haberleri yakalayacağı bir platform olacak.

Rusya-Ukrayna çatışmasının neden olduğu olası bir gıda krizine ilişkin artan endişeler arasında, Kuzey Afrika bölgesine tahıl sevkiyatı için alternatif rotaları ve menşeleri birlikte değerlendireceğiz. Ayrıca, Fastmarkets'ın ithalatçılara volatiliteyi yönetmede yardımcı olmak için tasarladığı teslimatlı Kuzey Afrika buğday fiyatının yakın zamanda piyasaya sürülmesinin ardından, fiyatlandırma araçlarımızın sözleşmeli anlaşmalarda nasıl kullanılacağı hakkında daha fazla bilgi edineceksiniz. Konferansın ana konuları şunlar olacak:

• Orta Doğu ve Kuzey Afrika (MENA) bölgesindeki tahıl ticaretinin yeni bir düzlemde değerlendirilmesi,

• MENA ve Mısır gıda güvenliği,
• Kuzey Afrika'da 2023 hasadına genel bakış,
• MENA buğday ve un piyasaları,
• Proses ve depolama sektöründeki̇ geli̇şmeler
• MENA değirmencilik sektörüne dair son bilgiler,
• Fiyat oynaklığını yönetmek için stratejiler, 
• Mısır\MENA için farklı menşe seçenekleri,
• Yağlı tohumlar ve bitkisel yağlar ticareti

Değirmenci Dergisi’nin, etkinliğimize medya partneri olarak destek sağlamasından mutluluk duyuyoruz. Konuşacak çok şey varken bu fırsatı kaçırmayın. Bugün kaydolun ve Kahire'de bize katılın!

www.fastmarkets.com/agriculture/grain-oilseeds-mena/